Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Fren Nedir?

Fren Nedir
Fren

Kelime anlamı ile fren, hareket halinde olan bir cismin ya yavaşlamasını yada tamamen durmasını, duran cismin ise durmaya devam etmesini sağlayan bir sistemdir.Araçlarda frenleme bir pedal vasıtası ile yapılır.Fren pedalı manuel vitesli araçlarda ortadaki, otomatik vitesli araçlarda ise soldaki pedaldır.

Frenleme Çeşitleri

Araçlarda 3 çeşit fren bulunmaktadır.Bunlardan ilki ayak frenidir.Pedala yük verilerek ileri gitmesi sağlanır bu hareket motorda bir dizi işlem geçirerek tekerlere baskı uygulanmasını sağlar.Bunun sonucunda araç yavaşlar yada durur.İkincisi ise el frenidir.Genellikle vitesin arka tarafında bulunan bir kol yardımıyla duran aracın hareket etmesini engellemek için kullanılır.Üçüncü fren çeşidi ise motor frenidir.Ayak, gaza basmayı bırakırsa hareket halindeki araç yavaşlamaya başlar bu motor freni olarak adlandırılır.Motor frenin ikinci bir kullanımı ise araç hareket halinde iken frene basmadan vites küçültülerek yapılır.Yani sürüş esnasında frene basmadan örneğin 4. vitesten 3. vitese geçerseniz motorda bu dişli büyümesi anlamına gelir ve devir sayısını ayarlamak için motorda hız düşümü olur.Fakat bu frenleme normal anlarda kullanılmamalıdır.Sadece güvenlik için frenin kullanılamadığı durumlarda bu yönteme başvurulmalıdır.Yoksa araçta ciddi zararlara yol açabilir. 

Fren Mekanizmasının Çalışma Prensibi

Hareket halindeki aracı yavaşlatmak veya durdurmak gerektiğinde ayağımızın altında yer alan fren pedalına basarız.Pedala bastığımız anda pedala bağlı olan silindirde basınç meydan gelmektedir.Bu basınç borular vasıtası ile tekerlek üzerinde bulunan frendeki silindire iletilir.Silindir basıncın etkisi ile fren disklerini sıkıştırarak bir sürtünme meydana getirir.Bu sürtünme ile birlikte hareket halinde olan tekerlek yavaşlamaya başlar.Sürtünmesinin şiddeti arttırıldıkça yavaşlamada artarak sonunda araç durma noktasına gelir.Frenleme sisteminin çalışma mantığı bu şekildedir.

Fren Çeşitleri

Frenler genel anlamda 4 grupta incelenebilir.

1)Mekanik Fren

2)Hidrolik Fren

3)Havalı Fren

4)Elektrikli Fren

1)Mekanik Fren: Bu fren çeşidinde sürücü fren pedalına bastığında frenleme mekanik bağlantılarla tekerleklere iletilerek aracın yavaşlaması yada durdurulması sağlanır.Araçlarda kullanılan başlıca tipleri ise;

Tamburlu Fren: Bilinen adıyla kampanalı frendir.İlk bulunan ve geliştirilen fren çeşididir.Bu frenler genellikle kamyonlarda, arazi araçlarında ve bisikletlerde kullanılır.Kampanalı frenin çalışma prensibi ise, tekerlek içine yerleştirilen ve hareketsiz olarak duran kampana içindeki tambura fren pabuçlarının baskı yapması ile frenleme olmaktadır.Sürücü frene bastığı anda fren çubuğu aldığı frenleme gücünü mekanik olarak kampananın içindeki pabuçlara iletir.Pabuçlar kapanarak dönen tambura sürter.Sürtünme etkisi ile tambur yavaşlar ve tekerlek yavaşlamaya başlar.Böylece frenleme yapılmış olur.

Tamburlu Fren Nedir
Tamburlu Fren

Disk Frenler: Mekanik fren grubunun içinde en fazla kullanılan fren çeşididir.Genellikle ön tekerleklere takılan diskler vasıtası ile frenleme yapılır.Diskler araç çeşidine göre farklılık gösterebilir.Frenleme ihtiyacına göre bazı araçlarda arka tekerlekte de bulunan diskler frenlemeye yardımcı olmaktadır.Disk frenin çalışma prensibi şu şekildedir.Fren pedalından aldığı frenleme enerjisi tekerleklerde bulunan disk kenarlarında bulunan pistonlara iletilir.Fren kuvveti ile harekete geçen pistonlar diske sürterek diskin yavaşlamasını sağlar.Böylece frenleme yapılmış olur.

Disk Fren Nedir
Disk Fren

2)Hidrolik Fren: Günümüz otomobillerin büyük çoğunluğunda kullanılan fren çeşididir.Hidrolik yağın basıncı değiştirmesi prensibinden yararlanılır.Bu prensip pascal kanunu ile açıklanmaktadır.Pascal kanununa göre sıvılar sıkıştırılamaz ve üzerine aldıkları kuvveti her tarafa eşit olarak iletirler.Böylece küçük bir kuvvet ileride büyük bir etki yaratmaktadır.Hidrolik frenlerin çalışma prensibi şu şekildedir.Fren pedalına basıldığında pedala bağlı olan ve çapı küçük olan pistonda hidrolik yağın basıncı artar.Bu basınç hortumlar yardımı ile çapı daha büyük olan tekerlere bağlı bir pistona iletilir.Pascal kanunundan hidrolik yağ fren pedalından aldığı basıncı her yere eşit olarak dağıttığından dolayı büyük olan pistonda daha çok fren basıncı oluşmaktadır.Bu basınç tekerleklerde bulunan fren sisteminde daha büyük fren kuvveti oluşturur ve aracın daha çabuk  yavaşlaması sağlanır.

Hidrolik Fren Nedir
Hidrolik Fren Çalışma Sistemi

3) Havalı Fren: Genellikle ağır yük taşıyan yüksek hacimli araçlarda kullanılan fren çeşididir.Bu araçlar binek araçlara göre daha ağır yükler taşıdıklarından dolayı daha güçlü bir frenleme sistemine sahip olmak zorundadır.Bu yüzden havalı fren sistemi geliştirilmiş ve yüksek hacimli araçların güvenle trafikte yol almaları sağlanmıştır.Havalı fren sistemi şu şekilde çalışmaktadır.Bir hava tankında sıkıştırılmış bir şekilde yüksek basınçta hava bulunmaktadır.Fren pedalına basıldığından bu hava kompresör tarafından harekete geçirilerek fren sistemine gönderilir.Frene az bir basma kuvveti uygulansa bile yüksek miktarda hava sisteme gönderildiğinden dolayı daha büyük bit frenleme meydana gelmektedir.Hava tekerlek üzerindeki pistona geldiğinde piston harekete geçer ve kampana içerisinde bulunan pabuçları harekete geçirir.Pabuçlar tambura sürterek tamburun hareket etmesini yavaşlatır.Böylece frenleme yapılmış olur.Bu frenleme binek araçlarda bulunan kampanalı frenlemeden çok daha büyüktür.Piston üzerine yüksek basınçlı hava geldiğinden piston pabuçlara daha fazla enerji aktarır.Böylece çok ağır yük taşıyan tırlar bile rahatlıkla fren yaparlar.

Havalı Fren Nedir
Havalı Fren Çalışma Sistemi

4)Elektrikli Fren: Bu fren çeşidinin diğer fren çeşitlerine göre çalışma mantığı aynıdır.Farkı frenleme kuvvetini elektronik beynin hesaplamasıdır ve frenlemeyi bu beynin yönetmesidir.Elektrikli frenin çalışma prensibi şu şekildedir.Fren pedalına basıldığında bir tel sistemi ile araç motorunda bulunan beyne  bir uyarı gönderilmektedir.Pedala basma şiddeti ve tekrarı beynin frenleme kuvvetini ayarlamasını sağlamaktadır.Fazla sert ve çok tekrarlı basılan fren pedalı beyinde acil durum etkisi yaratır ve tekerleklerdeki fren sistemine yüksek miktarda frenleme enerjisi gönderir.Frenleme sisteminin tümünün kontrolünü beyin yönetmektedir.Aldığı uyarılara göre frenleme şiddetini beyin ayarlar.Fakat oluşabilecek elektronik sistemde oluşabilecek herhangi bir soruna karşı bu sistemi kullanan araçlarda hidrolik  fren sistemi de bulunmaktadır.Elektronik sistemde oluşabilecek herhangi bir hatada hidrolik sistem devreye girerek frenleme yapılmaktadır.

Elektrikli Fren Nedir
Elektrikli Fren Çalışma Sistemi

Fren Nedir?” için 3 yorum

  • Geri bildirim: Fren Mesafesi | Ehliyet Ruhsat

  • 02/04/2019 tarihinde, saat 19:40
    Permalink

    22 yaşında birisi olarak bu yaşıma kadar birçok yerde ve gün içerisinde defalarca karşımıza çıkan, duyduğumuz fren hakkında ilk defa merak edip bir araştırma gerçekleştirdim. Sayenizde fren çeşitleri olduğunu öğrendim. Frenleme sistemlerinin nasıl çalıştığı gibi detayları da oldukça sade ve anlaşılır bir dille açıklamışsınız çok teşekkürler.

    Yanıtla
    • 02/04/2019 tarihinde, saat 19:43
      Permalink

      Değerli yorumunuz için biz teşekkür ederiz…

      Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Bu Site Emek Hırsızlığına Karşıdır !!!